Talabalik davrida o‘qish, ish, ijtimoiy hayot va shaxsiy vaqtni bir vaqtda ushlab turish — bu haqiqiy “superqahramonlik”. Lekin bu muvozanatni saqlash mumkin!
Muammo belgilari: vaqt yetishmasligi — “24 soat yetmayapti!” degan his va dars-ish o‘rtasida doimiy yugurish; charchoq va stress — uyqusiz kechalar va energiya tugashi; FOMO (qo‘rqish) — “do‘stlar bilan vaqt o‘tkazolmayapman”, “o‘qishda orqada qolyapman” degan tashvishlar.
“Aqlli” rejalashtirish: Ali dars va ish jadvalini Google Calendar’da belgilaydi, har bir vazifa uchun vaqt chegarasi qo‘yadi (masalan, “2 soat — kurs ishi”). Muhim va shoshilinch ishlarni birinchi bajaring, “muhim emas” vazifalarni keyinga qoldiring yoki rad eting.
Chegaralar qo‘ying: Zuhra ish joyida “dars vaqtida telefon ko‘tarmayman” degan qoida o‘rnatdi va haftasiga 3 kun ishlashga kelishib oldi. Ish beruvchi yoki o‘qituvchingiz bilan ochiq gaplashing, talaba ekaningizni eslatib qo‘ying.
O‘zingizga vaqt ajrating: Farida har kuni 20 daqiqa yoga bilan shug‘ullanadi — bu unga stressni kamaytirishga yordam beradi. Kuniga kamida 30 daqiqa shaxsiy vaqt ajrating (kitob o‘qish, musiqa, sport).
“Yaxshi yetarlicha” prinsipi: Sardor barcha topshiriqlarni mukammal bajara olmasligini tushundi va muhim darslarga ko‘proq, qolganiga kamroq vaqt ajratishni o‘rgandi. Hamma narsada 100% mukammallikni talab qilmang — “yetarli yaxshi” ham bir yechim.
Hayotiy xulosa: o‘qish va ishni muvozanatlashtirish — mahorat va strategiya masalasi. Siz robot emas, insonsiz! Vaqti-vaqti bilan dam olish, “yo‘q” deyishni o‘rganish va rejalashtirish orqali hamma narsaga vaqt topishingiz mumkin.
Misol: Aziza birinchi kursda ish boshlaganida, uyqusizlik va stress tufayli darslarda diqqati pasaygan edi. U kuniga 6 soat uxlashini 8 soatga ko‘tardi, darslarni “Pomodoro usuli” (25 daqiqa ish + 5 daqiqa dam) bilan o‘rgana boshladi. 2 haftadan so‘ng u nafaqat ishda, balki o‘qishda ham yaxshilandi.
Eslatma: muvozanat — bu har kuni yangilanadigan jarayon. O‘zingizga mehribon bo‘ling!
Sardor Otayorov, Mirzo Ulug‘bek nomidagi Samarqand davlat texnika universiteti psixologi.
