Universitet tarixi

O‘tgan asr oltmishinchi yillarining boshiga kelib nafaqat O‘zbekistonda, balki O‘rta Osiyo respublikalarining qurilish industriyasida yuqori malakali mutaxassislarga — arxitektura va qurilish sohasida chuqur bilimga ega arxitektorlar hamda quruvchi muhandislarga ehtiyoj yuzaga keldi. Shu bois O‘zbekistonda alohida arxitektura-qurilish instituti tashkil etishga asos solindi.

1965–1966-yillarda Toshkent politexnika institutining arxitektura, sanoat va grajdan qurilishi hamda qishloq xo‘jaligi qurilishi fakultetlarini birlashtirib mustaqil qurilish instituti tuzish rejalari tuzilayotgan edi; 1966-yilgi Toshkent zilzilasi va uning talafotlari bu ishlarni tezlashtirdi.

O‘zbekiston hukumatining 367-son qarori hamda Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining 1966-yil 15-iyuldagi 307-son buyrug‘i asosida Samarqand davlat arxitektura-qurilish instituti (SamDAQI) tashkil etildi. Institutning Samarqandda ochilishiga zilzila bilan birga Samarqandning 2750 yillik tarixi, yuksak madaniyati, noyob arxitektura yodgorliklari va shaharning qadimdan ilm-fan markazi bo‘lgani asos bo‘ldi. 1967-yil 3-maydagi 198-son qaror bilan institutga Mirzo Ulug‘bek nomi berildi.

1966–1967 o‘quv yilida dastlabki qabul kunduzgi bo‘limga 525 nafar talabani tashkil etdi: «Arxitektura» mutaxassisligiga 100, «Sanoat va fuqaro qurilishi»ga 350, «Qurilish iqtisodi va qurilishni tashkil etish»ga 75 o‘rin. O‘quv jarayoni 1-oktabrdan 7 kafedra va 3 bo‘lim bilan boshlandi; birinchi kafedralar qatorida «Oliy matematika», «Fizika», «Ximiya», «Tarix», «Chizma geometriya», «Qurilish materiallari» hamda «Rasm, tasviriy san’at va haykaltaroshlik» bor edi.

Birinchi rektor R.R.Abdurasulov qisqa vaqt ichida institutni tashkil etish, birinchi qabulni o‘tkazish, kadrlar bilan ta’minlash va moddiy-texnik bazani yaratishdek murakkab vazifani hal qildi. O‘quv sifatini ta’minlash uchun Toshkent, Moskva, Leningrad, Kiyev, Novosibirsk va boshqa shaharlardan yetuk olimlar — jumladan professorlar V.A.Nilsen, G.Pugachenkova, V.Pilyavskiy va boshqalar taklif qilindi.

Institut bitiruvchilari turli yillarda O‘rta Osiyo shahar va qishloqlarining me’moriy qiyofasini shakllantirishda faol ishtirok etdilar. Universitet professor-o‘qituvchilari Samarqand shahrining qurilish rejasini ishlab chiqish va tarixiy markazini rekonstruksiya qilishda markaziy va hududiy organlarga yordam berib kelmoqda.

Bugungi kunda universitet tarkibida Arxitektura, Qurilish, Iqtisodiyot va boshqaruv hamda Madaniy meros obyektlarini asrash fakultetlari, malaka oshirish fakulteti, tayyorlov kurslari, kafedralar, axborot texnologiyalari markazi, axborot-resurs markazi va tarix muzeyi faoliyat yuritadi. 500 dan ortiq professor-o‘qituvchining 30 foizdan ortig‘i ilmiy daraja va unvonga ega. Rossiya, Germaniya, Shvetsiya, Fransiya, Janubiy Koreya, Xitoy, Malayziya, Qozog‘iston va boshqa davlatlardagi oliy ta’lim muassasalari bilan talaba va o‘qituvchi almashinuvi hamda qo‘shma tadqiqotlar bo‘yicha hamkorlik o‘rnatilgan.

2022-yil 8-noyabrda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «Arxitektura-qurilish sohasida kadrlar tayyorlash tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi PQ-416-son qarori qabul qilindi. Qaror bilan Mirzo Ulug‘bek nomidagi Samarqand davlat arxitektura-qurilish instituti Mirzo Ulug‘bek nomidagi Samarqand davlat arxitektura-qurilish universiteti etib qayta tashkil etildi va madaniy meros obyektlarini tiklash, dizayn, arxitektura, qurilish, urbanizatsiya hamda muhandislik yo‘nalishlariga ixtisoslashtirildi.

Qaror universitet faoliyatining asosiy yo‘nalishlarini belgilab berdi: xalqaro kasb standartlari asosida oliy ma’lumotli mutaxassislar va ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlash, o‘quv jarayoniga xalqaro ta’lim standartlarini joriy etish, professor-o‘qituvchilar va talabalarning xorijdagi yetakchi ta’lim muassasalarida stajirovka va almashinuv dasturlarida ishtiroki, ilmiy tadqiqot natijalarini amaliyotga joriy etish hamda ta’lim, fan va ishlab chiqarish integratsiyasini mustahkamlash.

O‘quv jarayonini davlat, ingliz va boshqa xorijiy tillarda kredit-modul tizimi asosida tashkil etish, talabalar uchun individual ta’lim trayektoriyalarini ishlab chiqish va xalqaro akkreditatsiyadan o‘tgan xorijiy oliy ta’lim muassasalarining ta’lim dasturlari asosida o‘qitishni yo‘lga qo‘yish nazarda tutildi. Ta’limni xalqaro standartlar asosida tashkil etish bo‘yicha Istanbul texnika universiteti va Yildiz texnika universiteti bilan olib borilgan muzokaralar qarorda qayd etildi.

Qarorning 2-ilovasi — universitetni transformatsiya qilish va kompleks rivojlantirish bo‘yicha «Yo‘l xaritasi» — keyingi yillardagi islohotlarning asosi bo‘ldi: 2023-yil 1-maydan universitetning yangi tashkiliy tuzilmasi joriy etildi, kafedralar birlashtirildi va yangilari tashkil etildi, Talabalar dekanati faoliyat boshladi. Qarorning to‘liq matni quyida PDF ko‘rinishida berilgan.