Üniversite Tarihçesi

Geçen yüzyılın altmışlı yıllarının başında yalnızca Özbekistan'da değil, Orta Asya cumhuriyetlerinin inşaat sanayisinde de yüksek nitelikli uzmanlara — mimarlık ve inşaat alanında derin bilgiye sahip mimarlara ve inşaat mühendislerine — ihtiyaç doğdu. Bu nedenle Özbekistan'da ayrı bir mimarlık-inşaat enstitüsü kurulmasının temeli atıldı.

1965–1966 yıllarında Taşkent Politeknik Enstitüsü'nün mimarlık, sanayi ve sivil yapı ile tarımsal yapı fakültelerini birleştirerek bağımsız bir inşaat enstitüsü kurma planları hazırlanıyordu; 1966 Taşkent depremi ve yol açtığı yıkım bu çalışmaları hızlandırdı.

Özbekistan hükümetinin 367 sayılı kararı ve Yüksek ve Orta Özel Eğitim Bakanlığı'nın 15 Temmuz 1966 tarihli 307 sayılı emriyle Semerkant Devlet Mimarlık ve İnşaat Enstitüsü (SamDAQI) kuruldu. Enstitünün Semerkant'ta açılmasında depremin yanı sıra şehrin 2.750 yıllık tarihi, yüksek kültürü, eşsiz mimari anıtları ve eskiden beri bir bilim merkezi olması etkili oldu. 3 Mayıs 1967 tarihli 198 sayılı kararla enstitüye Mirzo Ulug‘bek adı verildi.

1966–1967 öğretim yılında gündüz bölümüne ilk kayıt 525 öğrenci oldu: “Mimarlık” programına 100, “Sanayi ve sivil yapı” programına 350, “İnşaat ekonomisi ve inşaatın organizasyonu” programına 75 kontenjan. Eğitim 1 Ekim'de yedi bölüm ve üç birimle başladı; ilk bölümler arasında “Yüksek matematik”, “Fizik”, “Kimya”, “Tarih”, “Teknik resim”, “Yapı malzemeleri” ve “Desen, güzel sanatlar ve heykel” yer alıyordu.

İlk rektör R. R. Abdurasulov kısa sürede enstitüyü kurmak, ilk kaydı yapmak, kadroyu oluşturmak ve maddi-teknik altyapıyı hazırlamak gibi zor bir görevi tamamladı. Eğitimin niteliği için Taşkent, Moskova, Leningrad, Kiev, Novosibirsk ve başka şehirlerden seçkin bilim insanları — bu arada Prof. V. A. Nilsen, G. Pugaçenkova ve V. Pilyavskiy — davet edildi.

Enstitü mezunları yıllar içinde Orta Asya'nın şehir ve köylerinin mimari çehresini biçimlendirmede etkin rol aldı. Üniversitenin öğretim elemanları, Semerkant'ın imar planının hazırlanmasında ve tarihi merkezinin yenilenmesinde merkezi ve bölgesel kurumlara destek veriyor.

Bugün üniversite bünyesinde Mimarlık, İnşaat, Ekonomi ve Yönetim ile Kültürel Mirası Koruma fakülteleri, meslek içi eğitim fakültesi, hazırlık kursları, bölümler, bilgi teknolojileri merkezi, bilgi-kaynak merkezi ve tarih müzesi bulunuyor. 500'ü aşkın öğretim elemanının yüzde 30'undan fazlası bilimsel derece ve unvana sahiptir. Rusya, Almanya, İsveç, Fransa, Güney Kore, Çin, Malezya, Kazakistan ve diğer ülkelerdeki yükseköğretim kurumlarıyla öğrenci ve öğretim elemanı değişimi ve ortak araştırmalar konusunda iş birliği kurulmuştur.

8 Kasım 2022'de Özbekistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı, “Mimarlık ve inşaat alanında personel yetiştirme sisteminin daha da geliştirilmesine yönelik tedbirler hakkında” PQ-416 sayılı Kararı imzaladı. Kararla Mirzo Ulug‘bek adlı Semerkant Devlet Mimarlık ve İnşaat Enstitüsü, kültürel miras eserlerinin restorasyonu, tasarım, mimarlık, inşaat, kentleşme ve mühendislik alanlarında uzmanlaşan Mirzo Ulug‘bek adlı Semerkant Devlet Mimarlık ve İnşaat Üniversitesi'ne dönüştürüldü.

Karar, üniversitenin temel faaliyet alanlarını belirledi: uluslararası mesleki standartlara göre yükseköğrenimli uzmanlar ve akademik kadro yetiştirmek, eğitim sürecine uluslararası eğitim standartlarını kazandırmak, öğretim elemanları ve öğrenciler için önde gelen yabancı kurumlarda staj ve değişim programları düzenlemek, araştırma sonuçlarını uygulamaya aktarmak ve eğitim, bilim ve sanayi bütünleşmesini güçlendirmek.

Eğitimin devlet dilinde, İngilizce ve diğer yabancı dillerde kredi-modül sistemine göre yürütülmesi, öğrenciler için bireysel öğrenim yollarının geliştirilmesi ve uluslararası akreditasyona sahip yabancı yükseköğretim kurumlarının programlarına dayalı öğretim öngörüldü. Eğitimin uluslararası standartlara göre düzenlenmesi konusunda İstanbul Teknik Üniversitesi ve Yıldız Teknik Üniversitesi ile yürütülen görüşmeler kararda kayda geçirildi.

Kararın 2 No.lu Eki — üniversitenin dönüşümü ve kapsamlı gelişimine ilişkin “Yol Haritası” — sonraki reformların temeli oldu: 1 Mayıs 2023'ten itibaren yeni örgüt yapısı yürürlüğe girdi, bölümler birleştirildi ve yenileri kuruldu, Öğrenci Dekanlığı çalışmaya başladı. Kararın tam metni aşağıda PDF olarak sunulmaktadır.